Plan działania w zakresie klimatu
Skutki kryzysu klimatycznego są widoczne zarówno na całym świecie, jak i lokalnie: częstsze burze, gwałtowniejsze pożary lasów, dłuższe susze. Wszystko to jest częściowo spowodowane zmianami klimatycznymi. Te i inne skutki od dawna odczuwalne są również w Jenie. Poprzez ambitną gminną politykę ochrony klimatu Jena pragnie wnieść swój wkład w powstrzymanie zmian klimatycznych.
Jena – miasto neutralne klimatycznie
W uchwale „Jena neutralna klimatycznie do 2035 r.” z dnia 14 lipca 2021 r. rada miasta wyznaczyła sobie cel, aby miasto Jena osiągnęło neutralność klimatyczną do roku 2035. W związku z tym władze miejskie otrzymały zadanie opracowania planu działania na rzecz klimatu, który miał utorować drogę do osiągnięcia tego ambitnego celu w zakresie ochrony klimatu. Miało to nastąpić poprzez sformułowanie konkretnych celów sektorowych oraz opracowanie harmonogramu działań. W ten sposób powstał plan działania na rzecz klimatu dla Jeny, składający się ze sprawozdania dotyczącego procesu wyznaczania celów oraz katalogu działań przeznaczonych dla podmiotów samorządowych. W dniu 19 kwietnia 2023 r. Rada Miasta ostatecznie przyjęła plan działania na rzecz klimatu, obejmujący łącznie 73 działania na rzecz ochrony klimatu, które są obecnie wdrażane.
W sekcji „Pliki do pobrania” znajdą Państwo z jednej strony dokumenty planistyczne „Raport dotyczący planu działania na rzecz klimatu” oraz „Katalog działań”, a z drugiej strony stan realizacji tych działań („Monitorowanie działań”) z dnia 30 października 2025 r.
Aktualne postępy w realizacji działań przewidzianych w planie działania na rzecz klimatu oraz droga do osiągnięcia neutralności klimatycznej są przedstawione w cyfrowym monitoringu działań na rzecz ochrony klimatu miasta Jena.
Do monitoringu działań na rzecz ochrony klimatu w Jenie (Climate View)
Proces opracowywania
W ramach procesu partycypacyjnego trwającego około półtora roku opracowano plan działania na rzecz klimatu we współpracy z firmą target GmbH. Rada doradcza ds. ochrony klimatu i zrównoważonego rozwoju aktywnie towarzyszyła procesowi opracowywania odpowiednich działań. Wraz z wieloma innymi istotnymi podmiotami miejskimi, takimi jak grupa Stadtwerke Jena, w ramach różnych spotkań grup roboczych i warsztatów tematycznych wspólnie opracowano działania, które mają doprowadzić Jenę do neutralności klimatycznej do roku 2035.
Ponadto dzięki internetowej mapie pomysłów wszyscy mieszkańcy miasta Jena mieli już na etapie opracowywania planu możliwość zgłaszania propozycji dotyczących planu działania na rzecz klimatu. Przez trzy miesiące zainteresowani mogli zgłaszać swoje pomysły, a także proponować i oceniać działania. Zgłoszone propozycje można znaleźć na internetowej mapie pomysłów.
Ostatecznie rada miasta Jeny zatwierdziła gotowy plan na posiedzeniu w dniu 19 kwietnia 2023 r. i podjęła uchwałę „Plan działania na rzecz klimatu: Jeny neutralne klimatycznie do 2035 r.”. Jednocześnie władze miejskie otrzymały zadanie wdrożenia tego planu.
Droga do neutralności klimatycznej
Plan działania na rzecz klimatu pokazuje w tak zwanym scenariuszu neutralności klimatycznej, o ile można zmniejszyć emisje gazów cieplarnianych w różnych sektorach.
Budynki i dzielnice
W sektorze budynków i dzielnic zużycie energii elektrycznej musi zostać zmniejszone o 15% do 2035 r. poprzez zwiększenie efektywności energetycznej i racjonalne gospodarowanie energią. Aby osiągnąć ten cel, 2% zasobów budowlanych musiałoby zostać poddane renowacji o średnim stopniu zgodnie ze standardem KfW 55. Jednocześnie, aby osiągnąć cel sektorowy, 70% domów jednorodzinnych musi być ogrzewanych za pomocą pomp ciepła, a 70–80% budynków wielorodzinnych – za pomocą sieci ciepłowniczej.
Przedsiębiorstwa
W sektorze przedsiębiorstw, czyli w sektorze przemysłu, handlu i usług (GHD), zużycie energii elektrycznej również musi zostać zmniejszone o 15%. W tym celu 2% zasobów budowlanych musiałoby zostać poddane renowacji o średnim stopniu zgodnie ze standardem KfW 55. Ponadto 60% zapotrzebowania na ciepło w sektorze GHD musi być pokrywane przez systemy ciepłownicze.
Administracja miejska
Budynki administracji miejskiej również muszą osiągnąć oszczędności energii elektrycznej na poziomie 15 %. Należy dążyć do rocznego wskaźnika renowacji zasobów budowlanych na poziomie 3%, przy średnim stopniu renowacji zgodnym ze standardem KfW 55. Do 2035 r. zaopatrzenie w ciepło musi być zapewnione wyłącznie poprzez system ciepłowniczy lub inne odnawialne źródła energii.
Mobilność
Jedna trzecia emisji gazów cieplarnianych w Jenie przypada na sektor mobilności. Należy zmniejszyć przebieg ruchu samochodów osobowych o 30%, co odpowiada zmniejszeniu udziału indywidualnego transportu zmotoryzowanego w strukturze transportu z obecnych 35% do 20%. Aby osiągnąć cel sektorowy, udział lokalnego transportu publicznego w strukturze transportu musi wzrosnąć do 22% do 2035 r., a cały lokalny transport publiczny musi być zasilany energią elektryczną lub napędami alternatywnymi.
Zaopatrzenie w energię
Jednak decydującą rolę odgrywa sektor zaopatrzenia w energię. Do 2035 r. 85% produkcji ciepła sieciowego musi pochodzić z energii odnawialnych lub wodoru, a do 2040 r. – w 85% z wykorzystania ciepła rzeki Saale. Ponadto jednym z celów jest, aby energia elektryczna zużywana w Jenie pochodziła w 100% ze źródeł odnawialnych.
Działania
W celu realizacji scenariusza neutralności klimatycznej opracowano 73 działania w określonych obszarach tematycznych, które zebrano w katalogu działań. Celem katalogu działań nie jest wymienienie ogromnej liczby drobnych, pojedynczych działań. Zamiast tego wszystkie działania zgłoszone w ramach procesu partycypacyjnego zostały sprawdzone pod kątem ich istotności i zebrane w pakiety działań.
Kategorie działań
Działania podzielono na trzy kategorie.
-
Działania natychmiastowe należy traktować jako priorytetowe pod względem czasowym, w miarę możliwości do końca 2024 r.
-
Działania kluczowe mają szczególne znaczenie, ponieważ ich zasięg oddziaływania i/lub potencjał redukcji emisji gazów cieplarnianych jest wyjątkowo duży. Charakteryzują się one tym, że kilka pojedynczych działań zostało połączonych organizacyjnie. W przeciwieństwie do działań natychmiastowych ich wdrożenie wiąże się jednak z dłuższym okresem przygotowawczym.
-
Pozostałe działania definiuje się jako działania towarzyszące. Są one równie ważne dla osiągnięcia celów, mają jednak mniejszy wpływ na potencjał redukcji gazów cieplarnianych i służą przede wszystkim wsparciu działań kluczowych lub mają na celu wspieranie planu działania na rzecz klimatu poprzez komunikację, informowanie i tworzenie sieci kontaktów.
W sekcji „Pliki do pobrania” można znaleźć katalog działań oraz stan ich realizacji (monitorowanie działań) na dzień 30 października 2025 r.