Klimaatactieplan
De gevolgen van de klimaatcrisis zijn wereldwijd en ook lokaal zichtbaar: frequentere stormen, hevigere bosbranden, langdurigere droogtes. Dit alles is mede het gevolg van de klimaatverandering. Deze en andere gevolgen zijn al geruime tijd ook in Jena merkbaar. Met een ambitieus gemeentelijk klimaatbeschermingsbeleid wil Jena haar bijdrage leveren aan het indammen van de klimaatverandering.
Jena klimaatneutraal
Met het besluit „Jena klimaatneutraal tegen 2035“ van 14 juli 2021 heeft de gemeenteraad zich ten doel gesteld dat de stad Jena tegen het jaar 2035 klimaatneutraliteit moet bereiken. In dat kader kreeg het stadsbestuur de opdracht om een klimaatactieplan op te stellen dat de weg moet effenen naar het bereiken van deze ambitieuze klimaatdoelstelling. Dit gebeurt door het formuleren van concrete sectorale doelstellingen en het ontwikkelen van een stappenplan. Zo is het klimaatactieplan van Jena tot stand gekomen, dat bestaat uit een rapport over het proces van doelstellingbepaling en een maatregelencatalogus voor gemeentelijke actoren. Op 19 april 2023 heeft de gemeenteraad uiteindelijk het klimaatactieplan met in totaal 73 klimaatbeschermingsmaatregelen goedgekeurd, die nu worden uitgevoerd.
Onder ‘Downloads’ vindt u enerzijds de planningsdocumenten ‘Verslag over het Klimaatactieplan’ en ‘Maatregelencatalogus’ en anderzijds de stand van zaken bij de uitvoering van de maatregelen (‘Maatregelenmonitoring’) van 30 oktober 2025.
De actuele ontwikkelingen bij de uitvoering van de maatregelen van het klimaatactieplan en de weg naar klimaatneutraliteit worden weergegeven in de digitale klimaatbeschermingsmonitoring van de stad Jena.
naar de klimaatbeschermingsmonitoring van Jena (Climate View)
Ontwikkelingsproces
In een participatief proces dat ongeveer anderhalf jaar in beslag nam, is het klimaatactieplan samen met target GmbH opgesteld. De adviesraad voor klimaatbescherming en duurzame ontwikkeling heeft het proces voor het uitwerken van de bijbehorende maatregelen actief begeleid. Samen met tal van andere relevante gemeentelijke actoren, zoals de Stadtwerke Jena-groep, zijn in het kader van diverse werkgroepbijeenkomsten en thematische workshops gezamenlijk maatregelen uitgewerkt die Jena tegen 2035 klimaatneutraal moeten maken.
Via een online ideeënkaart kregen alle inwoners van de stad Jena bovendien al tijdens het ontwikkelingsproces de mogelijkheid om suggesties voor het Klimaatactieplan in te dienen. Drie maanden lang konden geïnteresseerden hun ideeën indienen, maar ook maatregelen voorstellen en beoordelen. De ingediende voorstellen zijn te vinden op de online-ideeënkaart.
De gemeenteraad van Jena heeft het definitieve plan uiteindelijk tijdens zijn vergadering op 19 april 2023 goedgekeurd en het besluit „Klimaatactieplan: Jena klimaatneutraal tegen 2035“ aangenomen. Tegelijkertijd kreeg het stadsbestuur de opdracht om het plan uit te voeren.
De weg naar klimaatneutraliteit
Het klimaatactieplan laat in het zogenaamde klimaatneutraliteitsscenario zien hoeveel broeikasgasemissies in verschillende sectoren kunnen worden bespaard.
Gebouwen en wijken
Op het gebied van gebouwen en wijken moet het elektriciteitsverbruik tegen 2035 met 15 % worden verminderd door efficiëntieverbetering en zuinig omgaan met energie. Om dit doel te bereiken, zou 2 % van het gebouwenbestand moeten worden gerenoveerd met een gemiddelde renovatiegraad die voldoet aan de KfW 55-norm. Tegelijkertijd moet 70 % van de eengezinswoningen voor verwarming worden voorzien van warmtepompen en moet op zijn beurt 70-80 % van de meergezinswoningen worden voorzien van stadsverwarming om de sectorale doelstelling te kunnen halen.
Bedrijven
In de sector bedrijven, dat wil zeggen industrie, handel en dienstverlening (GHD), moet het elektriciteitsverbruik eveneens met 15 % worden verminderd. Hiervoor zou 2 % van het gebouwenbestand moeten worden gerenoveerd met een gemiddelde renovatiediepte volgens de KfW 55-norm. Bovendien moet de warmtevoorziening van de GHD-sector voor 60 % via stadsverwarming plaatsvinden.
Gemeentebestuur
Ook de gebouwen van het stadsbestuur moeten een elektriciteitsbesparing van 15 % realiseren. Er moet worden gestreefd naar een jaarlijks renovatiepercentage van 3 % van de gebouwenvoorraad, met een gemiddelde renovatiegraad volgens de KfW 55-norm. De warmtevoorziening moet tegen 2035 uitsluitend worden gewaarborgd door stadsverwarming of andere hernieuwbare energiebronnen.
Mobiliteit
Een derde van de broeikasgasemissies van Jena is toe te schrijven aan de mobiliteitssector. Het aantal gereden kilometers door het personenautoverkeer moet met 30 % worden verminderd, wat neerkomt op een vermindering van het aandeel van het gemotoriseerde individuele verkeer in de modal split van de huidige 35 % naar 20 %. Het aandeel van het openbaar vervoer in de modal split moet tegen 2035 stijgen tot 22 % en het gehele openbaar vervoer moet elektrisch of met alternatieve aandrijvingen worden aangedreven om de sectorale doelstelling te kunnen halen.
Energievoorziening
De energiesector speelt echter een doorslaggevende rol. De productie van stadsverwarming moet tegen 2035 voor 85 % plaatsvinden op basis van hernieuwbare energiebronnen of waterstof, en tegen 2040 voor 85 % door gebruik te maken van de rivierwarmte van de Saale. Verder is het de doelstelling dat de in Jena verbruikte elektriciteit voor 100 % uit hernieuwbare energiebronnen wordt opgewekt.
Maatregelen
Om het klimaatneutraliteitsscenario te realiseren, zijn 73 maatregelen op de gedefinieerde thema’s opgenomen in een maatregelencatalogus. Het is niet de bedoeling van de maatregelenlijst om de vele kleinschalige afzonderlijke maatregelen op te sommen. In plaats daarvan zijn alle maatregelen die in het kader van het participatieproces naar voren zijn gekomen, op hun relevantie beoordeeld en samengevat in maatregelenpakketten.
Maatregelcategorieën
De maatregelen worden ingedeeld in drie categorieën.
-
Onmiddellijke maatregelen moeten prioritair worden behandeld, indien mogelijk vóór eind 2024.
-
Kernmaatregelen zijn van bijzonder belang, omdat hun impact en/of het potentieel voor broeikasgasreductie bijzonder groot is. Ze onderscheiden zich doordat meerdere afzonderlijke maatregelen organisatorisch worden gebundeld. De uitvoering hiervan gaat echter, in tegenstelling tot de spoedmaatregelen, gepaard met een langere voorbereidingstijd.
-
Overige maatregelen worden gedefinieerd als begeleidende maatregelen. Deze zijn eveneens belangrijk voor het bereiken van de doelstellingen, maar hebben een geringere invloed op het potentieel voor broeikasgasreductie en dienen in wezen ter ondersteuning van de kernmaatregelen, respectievelijk hebben zij tot doel het klimaatactieplan te ondersteunen door middel van communicatie, voorlichting en netwerken.
Onder ‘Downloads’ vindt u de maatregelenlijst en de stand van zaken met betrekking tot de uitvoering van de maatregelen (maatregelenmonitoring) per 30 oktober 2025.