Jena handelt duurzaam

De DRK-voorziening "Sternschnuppe" heeft op 13 juni 2019 als eerste kinderdagverblijf in Jena officieel het certificaat "Fair Kita" ontvangen. Daarmee is het ook het eerste eerlijke kinderdagverblijf in Thüringen. De titel wordt toegekend door het projectcentrum "Faire Kita" van het netwerk "Faire Metropole Ruhr" voor een eerste periode van drie jaar. Het kinderdagverblijf "Sternschnuppe" kreeg in 2025 na 2022 opnieuw het certificaat "Fair Daycare Centre" en mag dit certificaat nog drie jaar dragen. De onderscheiding "Fair Daycare Centre" erkent de inzet en het werk van de pedagogisch medewerkers, die de thema's milieu- en klimaatbescherming, eerlijke handel en wereldvrede aansnijden en dichter bij de kinderen brengen.

Het kinderdagverblijf "Sternschnuppe" onderhoudt ook al enkele jaren een partnerschap met de kleuterschool "Maribel Molina" in San Marcos, Nicaragua, wat de meer dan twintigjarige stedenband tussen Jena en San Marcos verder verrijkt. De medewerkers van Eine-Welt-Haus e. V. hebben door hun werk aanzienlijk bijgedragen aan het succes van het project en de certificering.

Meer informatie over het eerste Fair Day Care Centre in Jena vind je hier.

De DRK-voorziening "Bummi" ontving ook het certificaat "Fair Daycare Centre" in 2019 en werd met succes opnieuw gecertificeerd in 2023. Samen met Eine-Welt-Haus e. V. ontwikkelen ze projecten, voeren ze hun eigen ideeën voor klimaatbescherming uit en bevorderen ze het bewustzijn van duurzaam en eerlijk leven. De kinderen nemen bijvoorbeeld deel aan hun eigen kinderraad of hebben hun eigen "elektriciteitspolitie" opgezet om elektriciteit te besparen.

Meer informatie vind je hier.

Schooljaar 2014/15

Vanaf het schooljaar 2014/15 werd een gezamenlijk duurzaam huiswerkboekje (Möhrchenheft) gratis aangeboden aan alle basisschoolleerlingen in de steden Erfurt, Weimar en Jena. In Jena werden 3700 boekjes uitgedeeld aan de scholen die er gebruik van wilden maken. Kindvriendelijke onderwerpen op het gebied van duurzaamheid, klimaatbescherming en eerlijke handel zijn ontworpen om te informeren, sensibiliseren en inspireren. De kinderen kunnen deze onderwerpen koppelen aan hun dagelijkse schoolleven en ze daar of thuis oppikken. De mascotte "Kiki Karotte" leidt hen door het boekje.

In juni 2014 ontving het boekje de Climate Protection Award van de Jena-Thuringia Climate Protection Foundation. Het project heeft ook op nationaal niveau belangstelling gewekt. Als voorbeeldig educatief project voor duurzame ontwikkeling ontving het in 2015 het "Werkstatt N-kwaliteitszegel", dat uitstekende duurzaamheidsinitiatieven erkent. Het kwaliteitszegel wordt toegekend door de Duitse Raad voor Duurzame Ontwikkeling.

Schooljaar 2015/16

Voor het schooljaar 2015/16 werd opnieuw een editie gerealiseerd, dit keer met de focus op "Fair Trade".

Schooljaar 2016/17

Naast de steden Erfurt, Jena en Weimar namen ook het district Ilm en de stad en het district Nordhausen deel aan de derde editie over het thema "Energie en klimaat", die voor het schooljaar 2016/17 werd ontwikkeld. Dit betekent dat het "Möhrchenheft" steeds meer basisscholen in Thüringen bereikt.

Schooljaar 2017/18

Voor het schooljaar 2017/18 is nu de vierde editie over het thema "Biodiversiteit " gerealiseerd. Naast de steden en districten die al betrokken waren, namen ook de stad en het district Gotha deel. Er zijn ook geïnteresseerde leerkrachten en ouders uit andere plaatsen die het boekje bij vrienden hebben gezien en het graag willen hebben.

Schooljaar 2018/19

Voor het schooljaar 2018/19 was er weer een editie over het thema "Milieu". Het Möhrchenboekje werd genomineerd voor de 2017 Publieksprijs van de Duitse Lokale Duurzaamheidsprijs (ZeitzeicheN-prijs) en kreeg ook een eigen website.

Schooljaar 2019/20

De nieuwe editie voor het schooljaar 2019/20 werd geproduceerd over het onderwerp "Fair Trade" en kon alleen worden geleverd voor de start van de school en niet voor de vakantie zoals gebruikelijk. Er waren productiegerelateerde vertragingen waar we helaas geen invloed op hadden.

Schooljaar 2020/21

Voor het schooljaar 2020/21 is er nog een editie over het onderwerp "Energie- en klimaatbescherming" geproduceerd en deze is al uitgedeeld aan de scholen in Jena die hierom hadden gevraagd. Zo leren de kinderen hoe belangrijk een goede klimaatbalans is, welke energie overal voor nodig is en hoe die bespaard kan worden.

Schooljaar 2022/23

Voor het schooljaar 2022/23 bevat het boekje ook een speciale pagina over "Moren", een onderwerp van de Thüringer Stichting Natuurbehoud. De inhoud wordt op een aantrekkelijke en leuke manier gepresenteerd op 10 geïllustreerde themapagina's. Kinderen kunnen ontdekken waar chocolade vandaan komt, hoe elektriciteit in de lamp komt, wat er met een plastic zak in zee gebeurt of welke regionale en seizoensgebonden groenten en fruit in welke maand rijp zijn. Onderwerpen als "Veeteelt en bewuste voeding", "Mobiliteit en reizen naar school", "Stedelijk tuinieren" of "Bezitten, delen en geven" moeten ook leiden tot nieuwe inzichten en levendige discussies. Veel elementen zijn ook ontworpen om mensen aan te moedigen om te schilderen, te knutselen, te ontdekken en te snuffelen. Op deze manier kan duurzaamheid worden ervaren en worden ook de omgeving, leerkrachten en ouders erbij betrokken.

Schooljaar 2023/24

Hoe informeer je basisschoolleerlingen over duurzaamheid? Wat is eerlijke handel precies? Waar wordt mijn spijkerbroek gemaakt en waar komen bananen vandaan? Leerlingen van basisscholen in Jena kregen in het schooljaar 2023/24 uitgebreide informatie over deze en andere vragen via het duurzame huiswerkboekje "Möhrchenheft".

Schooljaar 2024/25

De focus van deze editie ligt op het milieu. Het boekje legt uit wat duurzaamheid is, waarom plastic slecht is voor de maag en waarom koeien ook willen wandelen. Naast de typische functies van een huiswerkboekje bevat het "Möhrchenheft" ook tien themapagina's met allerlei tips en regionale contactpunten en ideeën voor spelletjes en knutselen om de inhoud verder uit te diepen.

Schooljaar 2025/26

Dit jaar richt het "Möhrchenheft" zich op de thema's "klimaat en energie". Naast veel ruimte voor huiswerk vinden kinderen in het boekje talloze tips om elektriciteit te besparen, informatie over het verschil tussen weer en klimaat en praktische suggesties voor een klimaatvriendelijke reis naar school.

De fairtradekoffie "San Jena" is de stadskoffie van Jena eneen zichtbaar teken van de stedenband tussen de steden Jena en San Marcos in Nicaragua.

• Herkomst: Coöperaties in het noorden (Boaco) en in het centrum van Nicaragua.
• Hoogte teelt: 700 - 1.200 meter
• Ras: Arabica (Burbon, Caturra)
• Smaak: nootachtig, chocolade
• Verkrijgbaar: gemalen, hele bonen, espresso

Het project is opgezet door Eine Welt Haus Jena e. V. De coöperatie Cafe Chavalo uit Leipzig importeert de gekoppelde koffie. Aangezien "San Jena" rechtstreeks van de producenten wordt betrokken, is er geen tussenhandel. Dit zorgt ervoor dat een zo groot mogelijk deel van de verkoopopbrengst rechtstreeks naar de producenten gaat.

Naast deze voordelen streven de verantwoordelijken voor het project ook een hoge sociale standaard na: met de koffie van de stedenband krijgen consumenten niet alleen een product met een overtuigende smaak, maar ook een drank die eerlijk en duurzaam is geproduceerd en op een milieuvriendelijke manier wordt getransporteerd. Bovendien steunt de aankoop van "San Jena" de schoolopleiding van jongeren in San Marcos (Nicaragua).

Meer informatie vind je hier.

Op 4 november 2016 werd de Jena City Chocolate officieel gepresenteerd in de Jenaplanschool. Bij de inhuldiging presenteerde de filiaalmanager van de CONTIGO Fairtrade Shop de nieuwe chocoladereep, die vanaf het begin onder fairtrade voorwaarden is geproduceerd.

Het idee van een stadschocolade, dat al met succes in andere steden van de CONTIGO-groep werd omgezet, moest ook in Jena worden gerealiseerd - maar met een speciaal lokaal tintje. CONTIGO benaderde daarom de Jenaplanschool met het verzoek om het verpakkingsontwerp door leerlingen te laten maken. Ondanks het krappe tijdsbestek tussen de herfstvakantie en het kerstinkopenseizoen namen de jongeren de uitdaging met grote inzet aan en werkten zelfs in een deel van hun vrije tijd door.

Het motief van Floris Hansberg werd uiteindelijk gekozen uit talloze creatieve ontwerpen. Haar ontwerp toont Jena zoals zij haar geboortestad ziet: jong, levendig, vol leven - en met het Paradiespark als groene oase in het centrum. De winnende foto siert sindsdien de verpakking van de chocoladereep Jenaer Paradies.

De chocolade is gemaakt door de Oostenrijkse fabrikant Zotter, die speciaal voor Jena een speciale samenstelling heeft ontwikkeld. De Paradies-chocolade combineert dus een fijne smaak, artistieke creativiteit en de waarden van eerlijke handel - een zoet visitekaartje voor Jena.

Duurzaamheid betekent bij het nemen van beslissingen rekening houden met de langetermijngevolgen en effecten van de eigen acties. Duurzaamheid betekent respect hebben voor en verantwoordelijkheid nemen voor onze toekomst. De stad Jena heeft zich ook verbonden aan het doel om duurzaam te handelen. Daarom zijn er actiegebieden en maatregelen ontwikkeld om duurzaamheid te bevorderen. Jena is sinds 2012 ook Fairtrade stad, een titel die ons steeds weer nieuwe impulsen geeft om de wereld eerlijker te maken.

Ons dagelijks handelen heeft niet alleen invloed op het lokale leven, maar ook op het klimaat, de natuur, dieren en de leef- en werkomstandigheden van mensen over de hele wereld. Door onze individuele duurzame consumptie, waarbij we rekening houden met sociale en ecologische aspecten bij het kopen en gebruiken van producten en diensten, kunnen we dagelijks bijdragen aan wereldwijde, duurzame ontwikkeling. Dit betekent onder andere dat we bewuste, eerlijke, seizoensgebonden en regionale aankopen doen en gebruikmaken van consumptiealternatieven zoals het delen van voedsel of reparatie-initiatieven op . Verantwoord en duurzaam consumeren betekent ook zo leven en winkelen dat wij en anderen het ook in de toekomst goed zullen hebben.

De gratis Jena Change Mapbiedt een manier om dit te doen . De digitale stadsplattegrond biedt een uitgebreid overzicht van duurzame, eerlijke en gemeenschapsgerichte initiatieven, winkels en ontmoetingsplaatsen in Jena. De kaart draagt zo bij aan de duurzame transformatie van de stad en ondersteunt het pad van Jena naar klimaatneutraliteit in 2035 - op een heel praktische manier in het dagelijks leven. Het toont manieren om op een hulpbron- en klimaatvriendelijke manier in persoonlijke behoeften te voorzien en maakt duurzame consumptie toegankelijker. Om dit doel te bereiken worden initiatieven en aanbiedingen, plaatsen en uitwisselingsmogelijkheden vastgelegd en in kaart gebracht. De Wandelkarten werden in 2016 door een groep jongeren op vrijwillige basis bedacht en als drukwerk gerealiseerd voor de steden Erfurt, Weimar en Jena. Hierdoor geïnspireerd werd kort daarna de nu nationaal erkende "Kaart van Morgen" gecreëerd. De nieuwe kaart van de verandering maakt deel uit van een genetwerkt ecosysteem van kaarten. Het digitale veranderingskaartproject wordt in wezen samen met de Thüringer duurzaamheidskaart, de "Kaart van Morgen" en de steden Erfurt en Weimar gemaakt.

Wie maakt mijn mode? Wat doet mijn mode met mij? Moeten we met elke mode meegaan? Waar worden mijn kleren gemaakt en wat zijn de arbeidsomstandigheden daar?

Het Eine-Welt-Netzwerk Thüringen e. V. en het agentschap Nachhall proberen deze vragen te beantwoorden tijdens verschillende evenementen met lezingen, films en discussies.

In 2015, aan het begin van de 4 maanden durende campagne "Fashion Protest Jena" van januari tot april, vond op 19 januari 2015 in het Haus auf der Mauer een thematische inleiding plaats over het onderwerp "Global Textiles". Na een bijdrage van UNICEF Jena over het onderwerp kinderrechten en kinderarbeid in de textielindustrie, gaf Anke Günther (FemNet e. V.) een presentatie over het onderwerp Sumangali. Interactieve elementen en een stimulerende discussie rondden het evenement af.

• De grootste activiteit was echter de "Kledingkuur", die bedoeld is om mensen te helpen nadenken over hun persoonlijke overconsumptie van kleding en deze te verminderen. De aanbeveling van"modeprotest" voor deze reductie-oefening is om 50 kledingstukken uit je eigen garderobe te halen en de rest weg te stoppen voor iets minder dan 7 weken. Het doel is om je bewust te worden van je eigen behoeften. Laten we onszelf uitdagen: kunnen we het modedictaat weerstaan om elke dag van outfit te veranderen?
• Op 5 februari 2015 om 16:00 uur ging de "Kledingkuur" van start in het "Nähcafé - Kombinat für Textile Recycling"(Kassablanca Gleis 1). Na een korte inleiding over het thema kledingconsumptie hadden de deelnemers ruim de tijd om te discussiëren over kledingoverconsumptie en minimalisme.
• Op 9 maart 2015 vond een tussentijdse evaluatie van de "Kledingkuur" plaats bij EWNT. Daarna konden de deelnemers een documentaire bekijken die de verschrikkelijke productieomstandigheden in Azië liet zien.
• Op 14 maart 2015 vond de vrouwenrommelmarkt plaats bij SOBAEXA Coworking op Carl-Zeiß-Platz 3.
• Als ontroerende finale vond op 24 april 2015 een flash mob plaats op de Holzmarkt ter gelegenheid van de internationale Fashion Revolution Day.

In het kader van de Interculturele en Eerlijke Week vond op 23/09/2016 vanaf 20:00 uur een bioscoopdag plaats in het Kino am Markt met de documentaire "The True Cost" en op 27/09/2016 om 19:30 uur in de Ernst-Abbe-Bücherei met een auteurslezing met Gisela Burckhardt over het onderwerp "Todschick-Edle Labels, billige Mode-unmenschlich produziert" (meer informatie is te vinden onder Links).

In het kader van de "Fashion Revolution Week 2019" organiseerden het One World Network Thüringen en zijn partners opnieuw een interessante reeks evenementen. Een week lang werden verschillende activiteiten, aanbiedingen en formats gebruikt om de aandacht te vestigen op de mensenrechtensituatie en de omstandigheden in de wereldwijde textielindustrie.

Vanwege de pandemie van het coronavirus vond de "Fashion Revolution Week 2020" voornamelijk plaats in de digitale ruimte. Elke dag van 20 tot 26 april was gewijd aan een ander thema om de aandacht te vestigen op de verschillende aspecten en effecten van de wereldwijde textielindustrie.

Overschakelen van wegwerp- naar herbruikbare verpakkingen voor eten en drinken to-go

Samen met veertien andere Thüringse gemeenten neemt Jena vanaf 1 juni 2022 deel aan de Thüringse informatiecampagne MISSION MEHRWEG om over te schakelen van wegwerpverpakkingen op herbruikbare verpakkingen voor eten en drinken to-go en helpt zo restaurants en consumenten bewust te maken om hulpbronnen te besparen en ons milieu schoner te maken. MISSIONMEHRWEG wordt ondersteund door de vereniging Zukunftsfähiges Thüringen e. V. De vereniging is een overkoepelende organisatie voor duurzame ontwikkeling in de hele deelstaat en ziet zichzelf als een werk- en actieplatform voor het initiëren en implementeren van duurzaamheidsprocessen en bijbehorende mogelijkheden voor participatie.

De deelname van Jena aan MISSIONMEHRWEG maakt deel uit van de gemeentelijke inzet van de stad Jena voor meer milieu- en klimaatbescherming. Het doel is om het verbruik van wegwerpverpakkingen verder te verminderen en het gebruik van herbruikbare verpakkingen bekend te maken als een eenvoudige en effectieve maatregel in het dagelijks leven. Met de campagne ondersteunt de stad sinds 2023 de overgang naar een duurzame circulaire economie en richt ze zich meer op klimaatvriendelijke alternatieven.

Toenemende hoeveelheid afval door wegwerpverpakkingen voor afhaalmaaltijden

Afhaalmaaltijden en -drankjes zijn erg populair, en niet alleen sinds de pandemie van het coronavirus. Volgens informatie van de Duitse overheid wordt in Duitsland elke dag 770 ton verpakkingsafval gegenereerd door wegwerpverpakkingen voor afhaalmaaltijden. De verwijderingskosten van wegwerpverpakkingen voor afhaalmaaltijden en -drankjes op openbare plaatsen en in parken nemen ook toe, net als het verbruik van energie en grondstoffen en de impact op het milieu en het klimaat.

Herbruikbaar gebruik in plaats van plastic voor eenmalig gebruik

Een antwoord op de toenemende hoeveelheden afval zijn milieuvriendelijke herbruikbare verpakkingen. Herbruikbaar gebruik in plaats van plastic voor eenmalig gebruik heeft een impact op de CO2-uitstoot, beschermt tegen het ongereflecteerde verbruik van hulpbronnen en bespaart niet-recyclebaar composietmateriaal.

De promotie van herbruikbare verpakkingen is daarom een belangrijke bijdrage aan de bescherming van het milieu op gemeentelijk niveau. Een systeem voor herbruikbare verpakkingen ondersteunt consumenten systematisch bij het nemen van milieuvriendelijke beslissingen. Volgens onderzoek van NABU worden herbruikbare producten meer dan 50 keer meer gebruikt en veroorzaken ze daarom minder afval en uitstoot.

"Dankzij het succes van de MISSION MEHRWEG-campagne in de hele stad hopen we dat herbruikbare systemen in de toekomst meer geaccepteerd worden en permanent kunnen worden ingevoerd, en dat veel bedrijven in Jena het eens zullen worden over een poolingsysteem om het retourneren voor klanten zo gemakkelijk mogelijk te maken," zegt burgemeester en hoofd van de afdeling Stadsontwikkeling en Milieu, Christian Gerlitz.

Maatregelen in Jena

De stad Jena heeft sinds 2020 een plasticvrij concept voor haar markten en festivals: "Jena's markten en festivals plasticvrij - ondersteuning voor herbruikbare systemen en afbreekbare materialen" (19/2240-BV). Het bestuur en de eigen bedrijven van de stad Jena leveren een belangrijke bijdrage aan het vermijden van plastic afval met hun opties als vergunningverlener voor markten en evenementen.

Verder is er ook een website over het onderwerp plasticvrij gepubliceerd, waarop het probleem van plasticgebruik wordt uitgelegd, burgers tips krijgen over hoe ze hun plasticverbruik kunnen verminderen en alternatieven voor plasticproducten worden getoond.

Daarnaast biedt Jena, samen met Erfurt en Weimar, sinds 2023 bijgewerkte Wandelkarten aan. Het doel van de Wandelkarten is om op een grondstof- en klimaatvriendelijke manier te kunnen voorzien in behoeften en behoeften, en zo duurzame consumptie in het dagelijks leven en over de hele linie mogelijk te maken. Om dit doel te bereiken worden initiatieven en aanbiedingen, locaties en uitwisselingsmogelijkheden vastgelegd en in kaart gebracht.

Duivenhokken verminderen de dierenpopulatie en vervuiling

Sinds 2012 wordt in Jena een concept geïmplementeerd om de populatie stadsduiven en de bijbehorende vervuiling door duivenuitwerpselen te verminderen. Duiventillen onder toezicht maken geboortebeperking mogelijk door het ruilen van eieren voor dummy's, de professionele verwijdering van uitwerpselen en de verzorging van de dieren.

Het stadsduivenproject is een duurzame, diervriendelijke en effectieve oplossing voor lokale overheden en vastgoedeigenaren. De exploitatie van duivenhokken is een bewezen en diervriendelijke aanpak van een probleem dat niet kan worden opgelost met afschrikkende maatregelen. Meer informatie is te vinden op de website van hetdoor vrijwilligers gerunde project.

Duiventillen in Jena

Het derde duivenhuis werd in de herfst van 2024 geopend in het centrum van Jena. Dit samenwerkingsmodel wordt gefinancierd door de stad Jena en lokale instellingen en bedrijven.

Daarnaast zijn er nog vijf andere duiventillen in de stedelijke gebieden van Jena die particulier worden geëxploiteerd of door vrijwilligers worden gerund. Een overzicht van alle beheerde duiventillen is gepubliceerd op de website van het project.

Succesvolle implementatie

Het concept om de populatie stadsduiven te verminderen op een manier die de dieren beschermt, wordt met succes geïmplementeerd in Jena. In de afgelopen jaren is er een drastische vermindering van duivenuitwerpselen en een vermindering van het aantal duiven op daken, in voetgangerszones en winkelgalerijen bereikt. Dit heeft ook geleid tot een verlaging van de kosten voor ontmoedigings- en reinigingsmaatregelen.

Sinds de start van het project zijn in Jena in totaal meer dan 18.600 duiveneieren vervangen door namaak-eieren. Jaarlijks worden enkele tonnen duivenuitwerpselen uit de duiventillen verwijderd, wat het milieu aanzienlijk ontlast.

Het duivenproject van de stad Jena wordt in heel Duitsland als voorbeeldig erkend. Tal van steden hebben al kennis gemaakt met de aanpak en expertise in Jena.

Bijdrage aan diergezondheid

Bewaakte duiventillen bieden de verwilderde tamme duiven een schoon, tegen weersinvloeden beschermd onderkomen en een aan de soort aangepast aanbod van graanvoer en drinkwater. Hygiënische maatregelen ondersteunen het doel van een gezonde duivenpopulatie die verenigbaar is met de stad.

Wenigenjena gemeenschapstuin

Sinds mei 2021 wordt er gewerkt aan het project "Wenigenjena Community Garden". De stad heeft hiervoor ongeveer 1500 m² van een gebied naast de KGA Talstein beschikbaar gesteld (Wenigenjena-17-6/11). Het gebied was oorspronkelijk voorbereid voor vervangende tuinen, maar door een gebrek aan vraag werd het verhuurd aan iemand anders en voor tuinbouwdoeleinden gebruikt.

Andere stadstuinprojecten in Jena

• Schillers Gartenhaus: een stadstuinproject voor studenten aan de universiteit van Jena, dat gebaseerd is op een scriptie voor een seminar en lege bedden gebruikt om gezond voedsel te verbouwen en ontmoetingsruimtes te creëren. Nieuwe deelnemers zijn welkom; samenwerking met Flussland is gepland. Meer informatie is hier te vinden.
• Flussland: Een paradijs voor stadstuinieren met kavels op groentevelden waar je direct ter plekke kunt oogsten - ideaal als je geen eigen tuin hebt. Je kunt je eigen boeketten bloemen plukken en betalen. Meer informatie vind je hier.
• Interculturele tuin bij de avonturenspeeltuin in Jena: De interculturele tuin "Kleurrijke groenten" werd in 2015 opgericht bij de avonturenspeeltuin. We bewerken hem samen met onze kinderen en bewoners uit de directe omgeving. Er is altijd wel iets te schoffelen, wieden, oogsten, zaaien, knabbelen, ruiken, proeven, voelen, genieten... Meer informatie vind je hier.
• Polaris: Het Polaris Youth Education Centre in Jena integreert stedelijk tuinieren als een centraal onderdeel van het open ruimte aanbod. In de tuin kunnen bezoekers kruiden planten, upcyclingprojecten starten, meubels bouwen of gewoon ontspannen - met ondersteuning bij het aanschaffen van materialen en expertise. Meer informatie is hier te vinden.

In totaal wordt in Duitsland jaarlijks ongeveer 11 miljoen ton voedselafval weggegooid in de voedselvoorzieningsketen.

Volgens het eerste verslag van de Duitse regering over voedselverspilling vanaf 2022 werd het grootste deel van het weggegooide eetbare voedsel, zoals schillen, bladeren, botten of koffiedik, geproduceerd in particuliere huishoudens (ongeveer 59%). Nog eens 17% van het voedselafval werd geproduceerd in restaurants, collectieve catering of catering, gevolgd door ongeveer 15% in de voedselverwerking, ongeveer 7% in de detailhandel en ongeveer 2% in de landbouw. Volgens een studie van het Thünen Instituut wordt overtollig en bedorven voedsel in de landbouw gewoonlijk niet als afval verwijderd, maar in plaats daarvan gerecycled op de boerderij (bron: Federaal Ministerie van Voedsel en Landbouw).

Het rapport voor de EU-Commissie werd opgesteld door het Federale Bureau voor de Statistiek en verschillende onderzoeksinstituten in opdracht van het Federale Ministerie voor Milieu, dat verantwoordelijk is voor de afvalwetgeving, en het Federale Milieuagentschap. Het federale ministerie van Voedsel en Landbouw volgde dit proces op de voet (bron: Federaal ministerie van Voedsel en Landbouw).

Foodsharing beweging

Foodsharing is een initiatief dat werd opgericht in 2012 en zich inzet voor een verantwoord gebruik van hulpbronnen en een duurzaam voedselsysteem. De topprioriteit is om een einde te maken aan voedselverspilling.

Waarom? Omdat het niet alleen gaat om het voedsel dat wordt weggegooid, maar ook om de verspilling van energie, tijd en middelen die nodig zijn voor bijvoorbeeld de teelt, oogst, verpakking, transport en opslag. Volgens een schatting van het WWF wordt 10% van alle broeikasgasemissies wereldwijd veroorzaakt door het weggooien van voedsel alleen. Deze verspilling vindt plaats in de hele waardeketen: Tijdens de teelt, oogst, verdere verwerking, verkoop en bij de eindconsument.

foodsharing maakt alle belanghebbenden met wie het initiatief in contact staat bewust van dit probleem. In verschillende campagnes vragen we aandacht voor de ongelooflijke verspilling in de samenleving en bieden we oplossingen. Het doel is om educatie, herbezinning en verantwoordelijke actie op persoonlijk en politiek niveau te initiëren ten gunste van voedselwaardering en grotere duurzaamheid.

Meer dan 450.000 geregistreerde gebruikers en meer dan 100.000 vrijwilligers, bekend als voedselbespaarders, hebben van het initiatief een internationale beweging gemaakt. Meer dan 11.000 bedrijven werken mee en er is al 65 miljoen kilo voedsel gered van de afvalberg. Elke dag worden er nog zo'n 5.000 inzamelingen gehouden.

Het platform foodsharing.de is gebaseerd op vrijwilligerswerk. Voedsel wordt gratis bewaard en gedeeld. Als overkoepelende organisatie en exploitant van de website zorgt de non-profit organisatie Foodsharing e.V. ervoor dat de website niet-commercieel en reclamevrij blijft (bron: Foodsharing e.V.).

Foodsharing in Jena

In Jena organiseren ongeveer 150 mensen 250 pick-ups per maand. De zogenaamde voedselbespaarders sparen bijna 1 ton voedsel per week en brengen het naar de eerlijk delenden. Tegelijkertijd worden er verschillende werkgroepen opgericht om nieuwe bedrijven aan te moedigen, voorlichting te geven en nieuwe leden op te leiden.

In het Green House (Schillergäßchen 5) staat een Fair Divider en op doordeweekse dagen vinden er ook openbare uitdelingen plaats:

• Dinsdag vanaf 16:15, DRK Seniorencentrum, Ernst-Schneller-Straße 10
• woensdag vanaf 16:30 uur, districtsraad Wenigenjena, Karl-Liebknecht-Straße 30
• Donderdag vanaf 16.15 uur, districtskantoor Winzerla, Anna-Siemsen-Straße 49
• Vrijdag vanaf 16:30, Magdelstube, Magdelstieg 23

Meer informatie is te vinden op Foodsharing Jena.

De stad Jena zet zich in voor een hogere waardering van voedsel en het verminderen van voedselverspilling. Als symbool van het partnerschap tussen Foodsharing Jena en de stad Jena hebben de twee partners een motivatieverklaring ondertekend (zie downloads).

Mediaberichten over Foodsharing

Het initiatief Foodsharing is van tijd tot tijd te zien en te horen in de lokale media. De coronapandemie stelde ook het Foodsharing initiatief voor grote uitdagingen. Onder Links vind je verschillende mediaberichten over de Foodsharing Jena groep, waaronder artikelen over de activiteiten tijdens de coronabeperkingen.

foodsharing Fair-Teiler am Magdelstieg

© foodsharing Jena

Sinds 2025 ondersteunt de stad Jena de vereniging fairwertbar e. V. bij het opzetten van een stedelijk café voor het delen van voedsel. Op het ontmoetingspunt Fichteplatz is een nieuwe plek gecreëerd voor duurzame ontmoetingen, uitwisseling en gezamenlijke actie tegen voedselverspilling.

In het café wordt regelmatig gered voedsel gedeeld. Daarnaast worden er kookevenementen, workshops en dialoogformats over klimaatvriendelijke en grondstofbesparende levensstijlen gehouden.

Met deze financiering voert de stad Jena consequent haar duurzaamheidsstrategie en klimaatactieplan uit. Beide voorzien in de ondersteuning van initiatieven voor het delen van voedsel en het beschikbaar stellen van ruimtes voor duurzame projecten.

"Met het Foodsharing Café creëren we niet alleen een plek waar gered voedsel goed gebruikt kan worden, maar ook een ruimte voor mensen om elkaar te ontmoeten, ideeën uit te wisselen en duurzaam te handelen," zegt Dirk Lange, hoofd Stadsontwikkeling en Milieu van de stad Jena. "Op deze manier combineren we duurzaamheid met levendig nabuurschap en versterken we de saamhorigheid in onze stad."

Waarom plastic een probleem is

Plastic is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven - maar het wordt vaak maar één keer gebruikt. Meer dan 40% van alle plastic producten zijn wegwerpproducten. Dit leidt wereldwijd tot enorme hoeveelheden afval. In Jena werd in 2020 ongeveer 34 kg lichtgewichtverpakking per inwoner gegenereerd. Kommunalservice Jena zamelde in totaal 3.721 ton in - genoeg om het hele marktplein te bedekken.

Plastic rot niet. Bij afbraak ontstaan kleine deeltjes, zogenaamde microplastics (kleiner dan 5 mm), die in het milieu terechtkomen via wind, regen en rivieren - zelfs in sneeuwmonsters uit het noordpoolgebied. Als plastic in het water terechtkomt, brengt het schade toe aan dieren en ecosystemen. Veel zeedieren en vogels zien plastic aan voor voedsel. Microplastics kunnen ook verontreinigende stoffen binden die via dieren in de voedselketen terechtkomen.

De langetermijngevolgen voor mensen zijn tot nu toe nauwelijks onderzocht. Eén ding is zeker: hoe minder plastic we gebruiken, hoe beter het is voor het milieu, de dieren en onszelf.

Alternatieven voor wegwerpproducten

Papier in plaats van plastic?

Helaas is het niet zo eenvoudig. Papieren tassen hebben geen betere milieubalans:

• Bij de productie wordt veel water en energie verbruikt.
• Er worden meestal nieuwe vezels gebruikt in plaats van gerecycled papier (tip: kijk uit voor de Blauwe Engel ).
• Stabiliteit vereist meer materiaal en chemicaliën.

Een papieren zak moet minstens drie keer zo vaak gebruikt worden als een plastic zak om hem te evenaren.

Bioplastic" is ook geen oplossing - het rot te langzaam en concurreert met de voedselproductie omdat deze zakken vaak van maïszetmeel worden gemaakt. Hoewel maïs een hernieuwbare grondstof is, bestaat het risico dat de teelt van hernieuwbare grondstoffen gaat concurreren met de productie van voedsel en diervoeder. En de productie ervan vergt een aanzienlijke hoeveelheid energie. Bovendien duurt het te lang voordat bioplastic zakken worden afgebroken in de composteerinstallatie en worden ze daarom niet echt gecomposteerd of gerecycled.

Conclusie: wegwerptassen - ongeacht het materiaal - kunnen het beste worden vermeden of hergebruikt.

Herbruikbaar in plaats van wegwerp

Met de invoering van statiegeld op wegwerpblikjes en -flessen voor bepaalde drankgroepen wilde de Duitse regering het quotum voor herbruikbare producten verhogen. Dit doel is niet bereikt. Integendeel: het aandeel dranken in herbruikbare flessen daalt elk jaar. Met 42% bereikte het percentage herbruikbare flessen in 2017 een nieuw dieptepunt. Toch zijn herbruikbare flessen een milieuvriendelijk alternatief, en niet alleen voor wegwerpdrankflessen. Herbruikbare netten worden nu ook vaak aangeboden voor losse groenten en fruit.

Volgens de Vereniging voor Marktonderzoek Verpakkingen (GVM) zijn wegwerpproducten zoals to-go verpakkingen en wegwerpservies de oorzaak van grote en toenemende hoeveelheden afval. Verpakkingen en servies van papier of karton zijn ook hier geen milieuvriendelijk alternatief. Ook hier is het beter om te vermijden dan om te vervangen.

Conclusie: Als vervanging nodig is, neem dan je eigen koffiebeker mee voor to-go koffie of gebruik herbruikbaar serviesgoed/herbruikbare containers.

Verpackungsmüll auf Mülltonne

© KSJ

Wat we kunnen doen in Jena

1. onverpakt winkelen

Of het nu gaat om grote supermarktketens of kleine winkels om de hoek, veel winkels bieden tegenwoordig producten aan zonder plastic verpakking. Dit bespaart enorme hoeveelheden verpakkingsmateriaal voor alledaagse producten. Er zijn ook veel mogelijkheden om zonder verpakking te winkelen in Jena.

Laat de buitenste verpakking van groenten en fruit of andere producten gewoon in de winkel achter. Winkeliers moeten hiervoor geschikte inzameldozen ter beschikking stellen. Zo word je geen afvaldrager en moeten zowel winkeliers als fabrikanten het probleem onder ogen zien.

Lebensmittel in Gläsern verpackt

© Pexels

2. Duurzaam winkelen met duurzame textieltassen

Vergeet je stoffen tas niet bij het winkelen - herbruikbare tassen zijn een eenvoudige bijdrage aan de bescherming van het milieu. Elk gebruik bespaart grondstoffen en afval.

Tassen die lang in gebruik blijven, zijn bijzonder milieuvriendelijk: Een stoffen tas wordt pas na ongeveer 131 keer gebruiken klimaatvriendelijker dan een plastic tas - het loont dus om hem regelmatig mee naar huis te nemen!

Als je thuis ongebruikte stoffen tassen hebt, kun je ze ook doneren en helpen ze te hergebruiken.

3. hervulstations

Reizen met een herbruikbare drinkfles bespaart niet alleen plastic, maar ook geld. Het concept van Refill Germany is eenvoudig: alle winkels met een Refill-sticker vullen gratis kraanwater in flessen die je meeneemt.

Onder het motto "Neem je waterfles mee! Bescherm ons milieu! Drink genoeg water! Leef gezond! Bespaar geld!" is het doel om plastic afval te vermijden en ons milieu te beschermen. Veel winkels in Jena doen al mee. Een kaart met alle hervulstations in Jena vind je onder Links.

Refill-Aufkleber

© Refill Deutschland

4. herbruikbare verpakkingen

Of het nu gaat om koffie onderweg, een lunchhapje of boodschappen doen: herbruikbare verpakkingen zijn altijd de betere keuze. In Jena kun je in veel cafés en bakkerijen je eigen bekers of herbruikbare systemen zoals "RECUP", "Vytal", "FairCup" enz. gebruiken - zo belandt er minder afval in de vuilnisbakken. Ook in de supermarkt kan veel verpakkingsmateriaal worden bespaard met herbruikbare flessen en statiegeldpotten. Consequent kiezen voor hervulbare alternatieven beschermt het klimaat en versterkt regionale kringlopen. Natuurlijk is het het beste om je eigen herbruikbare bekers en bakjes te gebruiken.

5. Kook vers: Kant-en-klare producten vermijden plastic verpakking

Zelf koken is niet alleen gezonder, maar meestal ook duurzamer. Verse ingrediënten zijn verkrijgbaar op de wekelijkse markten in Jena, in boerderijwinkels of in onverpakte winkels zonder plastic voor eenmalig gebruik. Door kant-en-klare producten te vermijden, bespaar je op verpakkingsafval, verlaag je de transportkosten en steun je regionale producenten. Samen koken is ook leuk en verhoogt het bewustzijn van wat we elke dag eten.

6. Draag kleding langer: koop bewust, gebruik tweedehands kleding

Mode hoeft niet altijd nieuw te zijn - door kleding langer te dragen bespaar je grondstoffen en afval. In Jena zijn er talloze tweedehandswinkels, kledingruilfeesten en online platforms waar goed geconserveerde items een tweede leven kunnen krijgen. Let bij het kopen van nieuwe items op duurzame materialen en eerlijke productieomstandigheden. Kleine reparaties of upcyclingprojecten verlengen de levensduur van je favoriete kleding en maken ze echt uniek.

7. cosmetica zonder microplastics

Vermijd cosmeticaproducten die minuscule plastic deeltjes (bekend als microplastics) of vloeibare plastics bevatten. Deze worden bijvoorbeeld gebruikt in scrubs, douchegels of huidcrèmes. Om cosmetica met plastic deeltjes te herkennen en te vermijden, kun je onze gratis app ToxFox downloaden. Deze app herkent schadelijke stoffen en microplastics in producten met een eenvoudige scan van de streepjescode.

8. afval verzamelen

Doe mee aan de jaarlijkse SaalePUTZ of organiseer je eigen inzamelacties. Kommunalservice Jena (telefoon: 0049 3641 4989-250; E-Mail:vertrieb@jena.de) ondersteunt je graag met:

• Uitgeleende tangen, vuilniszakken en handschoenen
• Containers en inzameling van afval
• Milieu-educatieprogramma's
• PR-werk voor inzamelingscampagnes

Plastiktüte liegt in der Natur

© Anastasia Gepp auf Pixabay

Betrokkenheid en educatie

Elf creatieve projecten stonden centraal bij de 2021 Children & Youth Environmental Award onder het motto "Minder is meer - zo voorkomen we afval". Kleuterscholen, scholen en clubs uit Jena lieten zien hoe het behoud van hulpbronnen en de bescherming van het milieu van jongs af aan kunnen worden beoefend. Persberichten zijn te vinden onder Links.

Samen maken we Jena plasticvrij - stap voor stap op weg naar een schone, duurzame stad.