Gminne planowanie zaopatrzenia w ciepło

Komunalne planowanie zaopatrzenia w ciepło to proces o charakterze strategicznym, długoterminowym i otwartym na różne technologie, którego celem jest zapewnienie miastu zaopatrzenia w ciepło w sposób w znacznym stopniu neutralny dla klimatu. Jako narzędzie planistyczne koordynuje ono zaspokajanie przyszłego zapotrzebowania na ciepło na całym obszarze gminy poprzez wykorzystanie lokalnie dostępnych i zrównoważonych źródeł ciepła.

W ramach gminnego planu zaopatrzenia w ciepło wytyczono miastu Jena drogę do zaopatrzenia w ciepło wolnego od paliw kopalnych. W tym celu miasto podzielono na 57 tzw. obszarów zaopatrzenia w ciepło. 

W przypadku każdego z tych obszarów sprawdzono, jaki rodzaj ogrzewania będzie w przyszłości najbardziej odpowiedni – czy będzie to podłączenie do istniejącej lub planowanej sieci ciepłowniczej, rozwiązanie zdecentralizowane, takie jak pompa ciepła, czy też wyniki analiz, które wymagają dalszych badań. Interaktywna mapa cyfrowa przedstawia wyniki w przejrzysty sposób i z dokładnością co do adresu. Mapa jest dostępnaw portalu mapowym miasta Jena oraz na stronie internetowej przedsiębiorstwa komunalnego Stadtwerke Jena .

Planowanie zaopatrzenia w ciepło zapewnia pewność planowania i inwestycji mieszkańcom, przedsiębiorstwom oraz samemu miastu. Właściciele nieruchomości mogą dzięki temu lepiej zaplanować, które inwestycje w przyjazne dla klimatu zaopatrzenie w energię będą dla nich najbardziej opłacalne w danym momencie.

Opracowanie merytoryczne

Opracowaniem merytorycznym gminnego planu ciepłowniczego zajęła się firma Hamburg Institut Consulting GmbH. Prace te zostały przeprowadzone w latach 2024–2025 w ścisłej współpracy w ramach zespołu roboczego złożonego z przedstawicieli biura projektowego, administracji miejskiej oraz przedsiębiorstwa Stadtwerke Jena Netze GmbH. 

W ramach regularnych spotkań z zainteresowanymi stronami w proces opracowywania planu ciepłowniczego zaangażowano przedstawicieli sektora mieszkaniowego, przedsiębiorstw, odpowiednich stowarzyszeń oraz grup interesów.

Prezentacja projektu

W lutym 2025 r. wyniki gminnego planu ciepłowniczego zostały przedstawione w formie projektu i zaprezentowane podczas publicznego wydarzenia. Przedstawiciele biura projektowego, Stadtwerke Jena Netze GmbH oraz administracji miejskiej zaprezentowali projekt i podczas otwartej sesji pytań odpowiadali na pytania mieszkańców. Spotkanie informacyjne zostało nagrane przez Jena-TV i można je obejrzeć, klikając link po prawej stronie. 

Nieformalna procedura partycypacyjna

W ramach nieformalnego procesu partycypacyjnego wszyscy mieszkańcy mogli zgłaszać swoje uwagi dotyczące planu. Liczne opinie pomogły w dalszym udoskonaleniu planu.

Proces opracowywania gminnego planu ciepłowniczego podzielono z grubsza na następujące pakiety robocze:

1. Analiza stanu obecnego: W odniesieniu do obszaru miejskiego Jeny przeanalizowano aktualne zapotrzebowanie na ciepło, stan budynków oraz infrastrukturę energetyczną istotną dla zaopatrzenia w ciepło, a także sformułowano założenia dotyczące przyszłego rozwoju zapotrzebowania na ciepło.
2. Analiza potencjału: Oszacowano potencjał energii odnawialnych dostępnych w perspektywie długoterminowej oraz nieuniknionego ciepła odpadowego.
3. Scenariusze docelowe i ścieżki rozwoju: W oparciu o przyszłe zapotrzebowanie na ciepło oraz długoterminowy potencjał obszar miasta podzielono na 57 podregionów – tzw. przewidywane obszary zaopatrzenia w ciepło. Dla każdego z nich w osobnej karcie informacyjnej przedstawiono konkretne wyniki gminnego planu zaopatrzenia w ciepło.
4. Katalog strategii i działań: Katalog działań przedstawia łącznie 26 działań w formie opisów, które są niezbędne do osiągnięcia neutralnego klimatycznie zaopatrzenia w ciepło. Realizacja odbywa się przez samą gminę lub na podstawie porozumień z podmiotami zewnętrznymi.

Strategia monitorowania i koncepcja kontroli

Plan ciepłowniczy należy regularnie, najpóźniej co pięć lat, weryfikować w oparciu o aktualne informacje i ustalenia oraz monitorować postępy w realizacji określonych strategii i działań. W Jenie ocena odbywa się najpóźniej co trzy lata, a zatem po raz pierwszy w 2028 roku.

Rada miejska na posiedzeniu w dniu 25 czerwca 2025 r. przyjęła gminny plan ciepłowniczy dla całego obszaru miasta. Projekt uchwały wraz ze wszystkimi dokumentami można znaleźć w sekcji „Linki”. Teraz rozpoczyna się właściwa realizacja gminnego planu ciepłowniczego. Projekt uchwały wraz ze wszystkimi dokumentami można znaleźć po prawej stronie w sekcji „Linki”. Gminny plan ciepłowniczy jest obecnie w trakcie realizacji.

Raport dotyczący gminnego planu zaopatrzenia w ciepło oraz przegląd przewidywanych obszarów zaopatrzenia w ciepło można znaleźć w sekcji „Pliki do pobrania”.

Planowanie zaopatrzenia w ciepło ma charakter strategiczny, a jego wyniki nie są prawnie wiążące. Gminny plan ciepłowniczy stanowi zatem dla osób trzecich ważną podstawę informacyjną, pozwalającą na wczesne poinformowanie podmiotów zaangażowanych w transformację sektora ciepłowniczego oraz mieszkańców o przewidywanej przyszłości zaopatrzenia w ciepło. Nie powstaje jednak z tego tytułu żadne prawo ani obowiązek dotyczące konkretnego zaopatrzenia.

Podstawą jest ustawa o planowaniu zaopatrzenia w ciepło i dekarbonizacji sieci ciepłowniczych, w skrócie ustawa o planowaniu zaopatrzenia w ciepło, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r.

Ustawa o planowaniu zaopatrzenia w ciepło zobowiązuje gminy do opracowania gminnego planu zaopatrzenia w ciepło. Celem jest wskazanie, w jaki sposób zaopatrzenie w ciepło można w perspektywie długoterminowej zorganizować w sposób przyjazny dla klimatu i neutralny pod względem emisji gazów cieplarnianych. Planowanie zaopatrzenia w ciepło uwzględnia przy tym różne obszary gminy i wskazuje, które opcje zaopatrzenia w ciepło są tam szczególnie odpowiednie w perspektywie długoterminowej.

Gminny plan zaopatrzenia w ciepło jest ściśle powiązany z przepisami prawnymi dotyczącymi zaopatrzenia budynków w ciepło. Wraz z wejściem w życieustawy o modernizacji budynków (GModG) zastąpiono dotychczasową ustawę o energii w budynkach (GEG). Nowa sytuacja prawna tworzy zmienione ramy dotyczące wyboru i montażu systemów grzewczych. W tym kontekście gminne planowanie zaopatrzenia w ciepło stanowi ważną wskazówkę przy długoterminowym wyborze sposobu zaopatrzenia w ciepło.

Opracowanie gminnego planu ciepłowniczego dla Jeny zostało sfinansowanew ramachwytycznych dla gmin – programu wsparcia dla gmin w ramach Krajowej Inicjatywy na rzecz Ochrony Klimatu – oraz przez Wolne Państwo Turyngię.

Od jesieni 2025 r. agencja na rzecz ochrony klimatu w Jenie , działająca na zasadach non-profit, udziela wszystkim mieszkańcom porad dotyczących energooszczędnego i przyjaznego dla klimatu mieszkania. W szczególności oferta obejmuje wstępne konsultacje dotyczące termomodernizacji, doradztwo w zakresie izolacji termicznej, wymiany instalacji grzewczej, pomp ciepła i innych technologii opartych na odnawialnych źródłach energii, a także informacje na temat wymogów prawnych i programów wsparcia. Więcej informacji oraz dane kontaktowe można znaleźć nastronie internetowej Agencji Ochrony Klimatu w Jenie.

W 2026 roku ThEGA we współpracy z Centrum Konsumenckim Turyngii organizuje tzw. „Feierabendtalks” – serię wydarzeń online poświęconych oszczędzaniu kosztów energii elektrycznej i ogrzewania.

Chcieliby Państwo przyczynić się do ochrony klimatu i zaoszczędzić na własnym portfelu poprzez samodzielne wytwarzanie energii lub zmniejszenie jej zużycia. Warto wiedzieć, gdzie oszczędności są szczególnie skuteczne. Podczas naszych internetowych „Feierabendtalks” pokazujemy najemcom i właścicielom nieruchomości w Turyngii, jak mądrze korzystać z energii w domu. Źródło: strona internetowa ThEGA

Szkoła dla dorosłych w Jenie we współpracy ze szkołą dla dorosłych w Halle oferuje cykl wydarzeń online #DigitalDienstag. W ramach tej bezpłatnej oferty przekazywane są na przykład informacje na temat montażu pomp ciepła lub ocieplania domów jednorodzinnych. Rejestracja na kursy #DigitalDienstag odbywa się w prosty sposób za pośrednictwem poczty elektronicznej. Program oraz dane kontaktowe można znaleźć na stronie internetowej Uniwersytetu Ludowego w Jenie.

Inne oferty doradcze dotyczące renowacji budynków, wymiany instalacji grzewczej lub montażu instalacji fotowoltaicznych można znaleźć na stronie poświęconej doradztwu energetycznemu miasta Jena.

Na stronie„Pytania i odpowiedzi dotyczące gminnego planowania ciepłowniczego” odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania dotyczące gminnego planowania ciepłowniczego w Jenie. Dotyczą one ogólnych kwestii związanych z planowaniem ciepłowniczym w Jenie, ustawy o modernizacji budynków (GModG), sieci ciepłowniczej w Jenie oraz zdecentralizowanego zaopatrzenia w ciepło.